Lynda Snel

Portfolio docentenopleiding Beeldende Kunst en Vormgeving

Category Archives: case pesten


Case pesten

5 juni 2012 by lyndasnel

Debbie, zo heet het meisje bij mij op de lagere school dat altijd werd gepest. Rood haar, sproeten, een bril en te dik. Daarbij was ze niet in staat om zichzelf te verdedigen en begon ze snel te huilen. Blijkbaar genoeg redenen om haar te pesten. En dat gebeurde dus regelmatig. Ze werd geplaagd met haar uiterlijk, gezegd dat ze lelijk en dom was en toen de sportjuf zei (waar alle leerlingen bij waren) dat ze te lomp was om te sporten was het hek van de dam…

Waarom wordt het ene kind wel gepest en de ander niet? Waarom werd Debbie gepest? Zeker niet alleen door haar uiterlijk. Er zijn veel te dikke kinderen met rood haar en sproeten die niet worden gepest. Het heeft meestal te maken met hun gedrag, hun gevoelens en de manier waarop ze zich uiten (sociaal onhandig). Een ander aspect is dat kinderen die gepest worden vaak andere dingen doen dan de meeste leeftijdgenoten in hun omgeving. Ze zijn lid van de scouting en niet van een sportclub (of andersom). Ze spelen accordeon en geen piano (of andersom). Ze zijn goed in taal of juist niet.

Het grootste probleem van Debbie was dus niet haar uiterlijk maar het feit dat ze sociaal onhandig was en dat ze zichzelf niet kon verdedigen. Ze was angstig en onzeker in de groep en ze durfde niks te zeggen omdat ze bang was om uitgelachen te worden. En als ze iets zei was dat meestal weer net het verkeerde. Doordat Debbie ook snel begon te huilen wisten de pesters dat ze een geschikt slachtoffer hadden gevonden.

Pesten is bedreigend en gebeurt heel bewust om iemand te raken. Er wordt bewust een slachtoffer gekozen. Het slachtoffer gaat zich waardeloos en alleen voelen. Het pesten gebeurt dagelijks , systematisch en voor een lange tijd. Er is altijd wel aanleiding te vinden om te pesten. De pester doet het meestal niet alleen, maar heeft meelopers, die op deze manier hopen zelf niet gepest te worden.  Pestgedrag komt vaak voort uit eigen onzekerheid. Een pestkop wil vaak eigen onmacht en zwakheid verbloemen. Veel pestkoppen hebben een negatief zelfbeeld dat zij overschreeuwen met bravoure, tegenover een leerling die zij als “zwakker” beschouwen. Op die manier proberen pestkoppen voor zichzelf een hogere plaats in de groep (“de pikorde”) te verwerven. Het kan ook zijn dat ze andere kinderen pesten om te voorkomen dat ze zelf gepest worden.

Wat kan je als school en ouders doen tegen pesten? In de eerste plaats is het belangrijk om het bespreekbaar te maken en het als een probleem te zien.

Het volgende moet namelijk doorbroken worden;

  1. De ‘samenzwering om te zwijgen’(iedere of bijna iedere leerling weet dat er in de klas wordt gepest, maar niemand durft het aan de leerkracht te vertellen uit angst om voor verklikker te worden aangezien).
  2. Het ‘omstandersdilemma’ (leerkrachten en/of ouders zien of weten dat er in de klas wordt gepest, maar vragen zich af of zij het moeten aankaarten).
  3. De neiging van allen (leerkrachten, pester, rest van de klas en de ouders) het slachtoffer de schuld of een gedeelte van de schuld geven.

Deze drie mechanismen zijn in feite attituden die we moeten proberen te veranderen door aandacht te geven aan het onderwerp. Dit kan tijdens kringgesprekken, mentorgesprekken of tijdens een project. Pak het niet persoonlijk aan maar bespreek met heel de klas hoe zo’n probleem opgelost kan worden.

Een attitude bestaat uit drie componenten; een cognitieve (kennis over pesten verschaffen), conatieve (aanpak en regels met elkaar afspreken) en een emotioneel-affectieve component (de gevoeligheid van het probleem voor iedereen vergroten).
Wanneer men attituden wil veranderen moet men bij de aanpak van het probleem alle drie de componenten aan bod laten komen, waarbij de nadruk moet liggen op de emotioneel-affectieve component.

Dit laatste kan men op verschillende manieren doen:

  • een poppenspel opvoeren.
  • leerlingen laten deelnemen aan een toneelstuk over pesten en dit laten opvoeren voor de ouders.
  • boeken over anders zijn en pesten voorlezen of laten lezen.
  • aan den lijve – doormiddel van een rollenspel – laten ervaren hoe het is om buitengesloten te worden.
  • naar filmpjes kijken van gesprekken met kinderen die gepest worden en/of van ouders met kinderen die worden gepest.
  • brieven laten lezen van slachtoffers of ex-slachtoffers.

Het is heel belangrijk dat alle drie de componenten aan bod komen. Dat betekent dat er kennis en achtergrondinformatie verschaft moet worden m.b.t. pesten. Wat is pesten en waarom wordt er gepest? Daarnaast moet er dwang gebruikt worden. Er worden duidelijke afspraken gemaakt en wanneer blijkt dat leerlingen zich hier niet aan houden (en dus blijven pesten), zullen zij begeleid worden tijdens een verplichte sociale-vaardigheidstraining. Hierbij leren zij om op een andere manier met hun leeftijdsgenoten om te gaan.

Voor de ouders van het gepeste kind is het belangrijk om er thuis over te praten. Laat vertellen wat er allemaal gebeurt door wie, wanneer en waar. Belangrijk is om het verhaal serieus te nemen en het kind te laten merken dat het geen schuld heeft aan het pesten. En stimuleer vooral het kind dingen te doen waar hij/zij goed in is om zo het zelfvertrouwen te vergroten.

Posted in case pesten |